Een huis kopen is een grote stap. Misschien heb je al een woning op het oog, maar vraag je je af hoeveel je daarvoor kunt lenen. Het antwoord hangt af van meer dan alleen je salaris.
Een hypotheekverstrekker kijkt onder andere naar je inkomen, je financiële verplichtingen, de hypotheekrente en de waarde van de woning. Koop je samen met een partner? Dan worden meestal beide inkomens én beide financiële situaties meegenomen.
In deze gids leggen wij stap voor stap uit hoe dit werkt, zodat je goed voorbereid bent voordat je op zoek gaat naar een woning.
Wat is een hypotheek?
Een hypotheek is een lening die je afsluit om een woning te kopen. Je leent het geld meestal bij een bank of een andere hypotheekverstrekker. Over het geleende bedrag betaal je rente. Daarnaast betaal je de lening meestal in delen terug. Dit heet aflossen.
De woning dient als zekerheid voor de geldverstrekker. Dat betekent dat de geldverstrekker het recht heeft om de woning onder bepaalde omstandigheden te verkopen als je je betalingsverplichtingen niet nakomt.
Een hypotheek heeft vaak een looptijd van 30 jaar. Tijdens deze periode betaal je iedere maand een bedrag aan rente en, afhankelijk van de gekozen hypotheekvorm, aflossing.
Hoe wordt bepaald hoeveel je kunt lenen?
Bij het berekenen van je maximale hypotheek zijn twee vragen belangrijk:
- Hoeveel kun je lenen op basis van je inkomen? Dit wordt ook wel de inkomenstoets genoemd.
- Hoeveel kun je lenen op basis van de waarde van de woning? Hierbij wordt gekeken naar de getaxeerde marktwaarde.
Beide grenzen zijn belangrijk. Ook als je inkomen voldoende is om een hoog bedrag te lenen, kun je voor een gewone woningaankoop meestal niet meer lenen dan de woning waard is. Andersom geldt ook: als de woning veel waard is, betekent dit niet automatisch dat je inkomen voldoende is om het volledige bedrag te lenen.
Voorbeeld
Stel:
- Op basis van je inkomen kun je maximaal € 320.000 lenen.
- De woning die je wilt kopen heeft een getaxeerde waarde van € 300.000.
In dit voorbeeld kun je voor de aankoop normaal gesproken maximaal € 300.000 aan hypotheek krijgen. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld voor bepaalde energiebesparende maatregelen.
1. De inkomenstoets: hoeveel kun je betalen?
Bij de inkomenstoets berekent de geldverstrekker welk deel van je inkomen je verantwoord aan hypotheeklasten kunt besteden. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar wat je nu verdient, maar ook naar de zekerheid en bestendigheid van dat inkomen.
De geldverstrekker gebruikt hiervoor wettelijke leennormen. Deze normen worden jaarlijks vastgesteld en houden onder andere rekening met het inkomen en de rente. Ook bestaande financiële verplichtingen hebben invloed op de uitkomst.
De berekening gaat uit van je toetsinkomen. Dat is het inkomen dat de geldverstrekker volgens de geldende regels en voorwaarden mag meenemen. Dit kan afwijken van het bedrag dat je in een bepaald jaar daadwerkelijk hebt ontvangen.
Vast contract
Heb je een vast dienstverband? Dan wordt meestal gekeken naar je bruto jaarinkomen. Dit is je salaris vóór belastingen en andere inhoudingen.
Naast je basissalaris kunnen bepaalde vaste of voldoende bestendige onderdelen meetellen, zoals vakantiegeld en soms een vaste eindejaarsuitkering. De geldverstrekker beoordeelt welke inkomsten mogen worden meegenomen.
Je werkgever kan hiervoor een werkgeversverklaring invullen. Daarin staat informatie over je dienstverband en inkomen. Soms kan je inkomen ook op een andere manier worden vastgesteld, bijvoorbeeld met gegevens uit je arbeidsverleden.
Tijdelijk contract
Heb je een tijdelijk contract? Ook dan kun je mogelijk een hypotheek krijgen.
Een belangrijke mogelijkheid is een intentieverklaring. Hierin geeft je werkgever aan dat het de bedoeling is om je tijdelijke dienstverband voort te zetten, bijvoorbeeld als je functioneren en de bedrijfsomstandigheden gelijk blijven.
Heb je geen intentieverklaring? Dan zijn er mogelijk andere manieren om je inkomen te beoordelen, bijvoorbeeld op basis van je arbeidsverleden. Welke mogelijkheden er zijn, verschilt per geldverstrekker en je persoonlijke situatie.
Uitzendwerk, oproepwerk of wisselend inkomen
Werk je via een uitzendbureau, heb je een oproepcontract of verschilt je inkomen per maand? Dan betekent dit niet automatisch dat je geen hypotheek kunt krijgen.
De geldverstrekker zal wel willen beoordelen hoe stabiel je inkomen is. Hiervoor kan bijvoorbeeld worden gekeken naar je inkomsten uit eerdere jaren of naar een geschikte verklaring over je inkomenssituatie.
Omdat de voorwaarden verschillen, is het verstandig om je situatie vooraf met een hypotheekadviseur te bespreken.
Zelfstandig ondernemer of zzp’er
Als ondernemer ontvang je meestal geen vast maandsalaris. Daarom kijkt de geldverstrekker naar je onderneming en de inkomsten die je daaruit haalt.
Bij de beoordeling wordt onder andere gekeken naar de resultaten van je onderneming over een bepaalde periode en naar de verwachting of je inkomen voldoende bestendig is. Soms wordt hiervoor een inkomensverklaring voor ondernemers opgesteld.
Ben je nog maar kort zelfstandig? Dan zijn er mogelijk ook mogelijkheden, maar de voorwaarden verschillen per situatie en geldverstrekker. Een adviseur kan met je bekijken welke documenten nodig zijn en hoe je toetsinkomen wordt vastgesteld.
2. Hoe telt het inkomen van je partner mee?
Koop je samen met je partner een woning en vraag je samen een hypotheek aan? Dan kan het inkomen van jullie beiden worden meegenomen.
Sinds 2023 wordt bij een gezamenlijke inkomenstoets gerekend met 100% van beide toetsinkomens. Dit betekent dat beide inkomens volledig meetellen voor zover ze volgens de voorwaarden als toetsinkomen worden geaccepteerd. Het is dus niet altijd hetzelfde als het optellen van twee jaarsalarissen die op papier staan.
Voorbeeld
Stel dat:
- Je toetsinkomen € 40.000 bruto per jaar is
- Het toetsinkomen van je partner € 30.000 bruto per jaar is
De geldverstrekker kan dan bij de gezamenlijke berekening uitgaan van een totaal toetsinkomen van € 70.000 bruto per jaar.
Hoeveel je daarmee kunt lenen, hangt vervolgens ook af van onder andere de rente, eventuele schulden en de waarde van de woning.
Tellen de schulden van mijn partner ook mee?
Ja. Als jullie samen een hypotheek aanvragen, kijkt de geldverstrekker naar de financiële verplichtingen van jullie beiden. Heeft je partner bijvoorbeeld een studieschuld, een persoonlijke lening of een privateleasecontract? Dan kan dit de gezamenlijke maximale hypotheek verlagen.
Zijn wij allebei verantwoordelijk voor de hypotheek?
Als jullie samen de hypotheek afsluiten, zijn jullie doorgaans allebei verantwoordelijk voor de volledige schuld. Dit heet hoofdelijke aansprakelijkheid. Kan één van jullie niet meer betalen? Dan kan de geldverstrekker de ander aanspreken voor de betaling.
Het is daarom verstandig om samen na te denken over wat er gebeurt als je situatie verandert, bijvoorbeeld door een scheiding, werkloosheid of het overlijden van één van jullie. Een hypotheekadviseur kan je helpen om de gevolgen en mogelijke oplossingen te bespreken.
3. De waarde van de woning
Naast je inkomen kijkt de geldverstrekker naar de waarde van de woning. In Nederland kun je voor een gewone woningaankoop meestal maximaal 100% van de marktwaarde lenen.
De marktwaarde wordt doorgaans vastgesteld door een onafhankelijke taxateur. Deze kijkt naar verschillende kenmerken van de woning, zoals de ligging, de staat van onderhoud en vergelijkbare woningen in de omgeving.
Voorbeeld: je biedt meer dan de woning waard is
Stel:
- Je koopt een woning voor € 310.000.
- De taxateur stelt de marktwaarde vast op € 300.000.
- Je inkomen is voldoende om € 300.000 te lenen.
In dat geval kun je voor de gewone aankoop meestal maximaal € 300.000 lenen. Het verschil van € 10.000 moet je zelf betalen. Daarnaast heb je eigen geld nodig voor de bijkomende kosten.
Dit is belangrijk om te weten wanneer je overbiedt. Een hoger bod kan helpen om een woning te kopen, maar het bedrag boven de taxatiewaarde kun je meestal niet met de gewone hypotheek financieren.
4. Waarom heb je eigen geld nodig?
Bij het kopen van een woning betaal je meestal meer dan alleen de koopsom. Je krijgt ook te maken met bijkomende kosten. Omdat je doorgaans maximaal de marktwaarde van de woning kunt lenen, moet je deze kosten vaak zelf betalen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Notariskosten
- Taxatiekosten
- Kosten voor hypotheekadvies en bemiddeling
- Eventuele kosten voor een bouwkundige keuring
- Overdrachtsbelasting, als je geen recht hebt op een vrijstelling
- Kosten voor Nationale Hypotheek Garantie, als je daarvoor kiest en in aanmerking komt
De hoogte van deze kosten verschilt per woning en per situatie. Vraag daarom vooraf om een overzicht. Zo weet je hoeveel spaargeld je ongeveer nodig hebt en voorkom je verrassingen.
Houd daarnaast rekening met geld voor bijvoorbeeld een verhuizing, inrichting, onderhoud en eventuele werkzaamheden aan de woning.
5. Welke schulden beïnvloeden je hypotheek?
Een geldverstrekker kijkt niet alleen naar wat er binnenkomt, maar ook naar je bestaande financiële verplichtingen. Wanneer je iedere maand al andere bedragen moet betalen, blijft er minder ruimte over voor hypotheeklasten.
Voorbeelden zijn:
- Een persoonlijke lening
- Een doorlopend krediet
- Een privateleasecontract
- Een studieschuld
- Een telefoon die op afbetaling is gekocht
- Bepaalde alimentatieverplichtingen
Niet iedere verplichting wordt op dezelfde manier meegenomen. De geldverstrekker beoordeelt wat in je situatie van toepassing is.
Studieschuld
Heb je een studieschuld bij DUO? Dan moet je deze melden bij je hypotheekaanvraag. De geldverstrekker kijkt daarbij meestal naar het maandbedrag dat je aan DUO betaalt.
In sommige situaties wordt gerekend met een ander bedrag, bijvoorbeeld wanneer je tijdelijk minder betaalt vanwege je inkomen of wanneer je een aflosvrije periode hebt. Je adviseur kan uitleggen welk bedrag voor je aanvraag geldt.
Let op: ook als je een verplichting niet direct in een kredietoverzicht ziet staan, moet je deze wel eerlijk doorgeven. Zo kan de geldverstrekker goed beoordelen welke hypotheek bij je situatie past.
6. Welke invloed heeft de hypotheekrente?
De rente is de vergoeding die je betaalt voor het lenen van geld. De hoogte van de rente heeft invloed op je maandlasten én op hoeveel je maximaal kunt lenen.
Bij een hogere rente betaal je meer rente over je lening. Daardoor kan er minder ruimte overblijven om een hypotheek af te sluiten. Bij een lagere rente kan de leenruimte juist groter zijn.
Bij het afsluiten van een hypotheek kies je meestal hoe lang de rente vaststaat. Dit heet de rentevaste periode. Tijdens deze periode blijft je rentepercentage gelijk, ook als de marktrente verandert.
Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor een kortere of langere rentevaste periode. Een langere periode geeft langer duidelijkheid over je rente. Een kortere periode kan betekenen dat je rente eerder verandert. Bij de inkomenstoets kan voor een rentevaste periode korter dan tien jaar een aparte toetsrente gelden.
Laat je adviseren over de keuze die past bij je financiële situatie en je behoefte aan zekerheid.
7. Welke hypotheekvormen zijn er?
De hypotheekvorm bepaalt hoe je de lening terugbetaalt. Dit heeft invloed op je maandlasten en op de schuld die na verloop van tijd overblijft.
Annuïteitenhypotheek
Bij een annuïteitenhypotheek betaal je tijdens een rentevaste periode meestal iedere maand hetzelfde brutobedrag aan rente en aflossing samen.
In het begin bestaat een groter deel van dat bedrag uit rente en een kleiner deel uit aflossing. Naarmate de lening kleiner wordt, betaal je minder rente en los je meer af.
De netto maandlast kan veranderen, onder andere doordat het fiscale voordeel verandert.
Lineaire hypotheek
Bij een lineaire hypotheek los je iedere maand een gelijk deel van de lening af. Daarnaast betaal je rente over de schuld die nog openstaat.
Doordat je schuld steeds kleiner wordt, betaal je in de loop van de tijd minder rente. Je bruto maandlasten zijn daardoor in het begin hoger en worden daarna geleidelijk lager.
Aflossingsvrije hypotheek
Bij een aflossingsvrije hypotheek betaal je tijdens de looptijd in principe alleen rente. Je lost de lening niet automatisch af. Aan het einde van de looptijd staat de schuld daarom nog open en moet je deze kunnen terugbetalen of opnieuw financieren.
Niet iedereen kan de volledige hypotheek aflossingsvrij afsluiten. Bovendien is de rente voor een nieuwe aflossingsvrije lening voor de eigen woning meestal niet aftrekbaar. Bespreek daarom goed wat dit voor je situatie betekent.
8. Wat is hypotheekrenteaftrek?
Hypotheekrenteaftrek is een belastingregeling waarbij je onder voorwaarden de betaalde hypotheekrente voor je eigen woning mag aftrekken bij je aangifte inkomstenbelasting.
Dit betekent niet dat je alle betaalde rente terugkrijgt. De aftrek verlaagt het inkomen waarover je belasting betaalt. Je werkelijke voordeel hangt af van je persoonlijke situatie en de geldende belastingregels.
Voor een nieuwe eigenwoningschuld geldt doorgaans dat je de lening binnen maximaal 30 jaar ten minste annuïtair moet aflossen om recht te hebben op renteaftrek. Voor bestaande hypotheken kunnen andere regels gelden.
Een hypotheekadviseur of belastingadviseur kan berekenen wat de regeling voor jou betekent.
9. Wat is Nationale Hypotheek Garantie?
Nationale Hypotheek Garantie, afgekort NHG, is een garantie die onder voorwaarden extra zekerheid biedt bij het afsluiten van een hypotheek.
Kun je door bepaalde omstandigheden je hypotheek niet meer betalen? Dan kan NHG samen met jou en de geldverstrekker kijken naar mogelijke oplossingen. Als verkoop noodzakelijk is en er een restschuld overblijft, kan NHG deze onder voorwaarden kwijtschelden. Dat gebeurt niet automatisch.
Een hypotheek met NHG heeft vaak een lagere rente. Wel betaal je eenmalig een bedrag voor de garantie.
In 2026 is de NHG-grens € 470.000. Voor financiering met energiebesparende voorzieningen kan de grens onder voorwaarden oplopen tot € 498.200. Het bedrag boven de gewone grens moet dan volledig aan die voorzieningen worden besteed. De eenmalige kosten voor NHG bedragen in 2026 0,4% van het hypotheekbedrag.
Vanaf 1 januari 2027 stijgt de NHG-grens naar € 500.000, of € 530.000 bij energiebesparende voorzieningen onder de geldende voorwaarden. Controleer bij je adviseur welke regels op je aanvraag van toepassing zijn.
10. Kun je extra lenen voor verduurzaming?
Wil je de woning energiezuiniger maken, bijvoorbeeld door isolatie of een warmtepomp? Dan kun je onder voorwaarden mogelijk extra lenen.
Er zijn hierbij twee verschillende grenzen:
- De grens op basis van je inkomen. Afhankelijk van onder meer het energielabel en de toepasselijke regels kan extra leenruimte beschikbaar zijn voor energiebesparende maatregelen.
- De grens op basis van de woningwaarde. Bij energiebesparende voorzieningen kan de totale hypotheek onder voorwaarden oplopen tot maximaal 106% van de woningwaarde.
Dit betekent niet dat iedereen automatisch 6% extra kan lenen. De extra ruimte is bedoeld voor toegestane energiebesparende maatregelen en de geldverstrekker beoordeelt of de financiering in je situatie mogelijk is.
11. Hoe verloopt een hypotheekaanvraag?
Een hypotheek afsluiten bestaat meestal uit de volgende stappen:
- Je mogelijkheden bespreken. Je brengt samen met een hypotheekadviseur je inkomen, schulden, spaargeld en wensen in kaart. Zo krijg je een indicatie van je mogelijkheden.
- Een woning zoeken. Met een beeld van je budget kun je gerichter naar woningen kijken. Houd daarbij ook rekening met bijkomende kosten en je gewenste maandlasten.
- Een bod uitbrengen. Heb je een geschikte woning gevonden? Dan kun je een bod uitbrengen. Bespreek vooraf of je een financieringsvoorbehoud wilt opnemen. Daarmee kun je onder de afgesproken voorwaarden en binnen de afgesproken termijn van de koop afzien als je de financiering niet rond krijgt.
- De hypotheek aanvragen. Na overeenstemming over de koop verzamel je samen met je adviseur de documenten voor de aanvraag. De geldverstrekker beoordeelt je financiële situatie en de woning.
- De woning laten taxeren. Een taxateur stelt de marktwaarde van de woning vast. De geldverstrekker gebruikt deze waarde bij de beoordeling.
- Naar de notaris. Als de hypotheek rond is en alle afspraken zijn nagekomen, onderteken je bij de notaris de documenten voor de overdracht en de hypotheek. Daarna krijg je de sleutel van je nieuwe woning.
12. Welke documenten heb je meestal nodig?
Voor een hypotheekaanvraag vraagt de geldverstrekker om documenten die je persoonlijke en financiële situatie laten zien. Welke documenten precies nodig zijn, verschilt per persoon.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Een geldig identiteitsbewijs
- Recente salarisstroken
- Een werkgeversverklaring, als deze nodig is
- Gegevens over je arbeidsverleden of onderneming
- Informatie over spaargeld
- Overzichten van leningen en andere verplichtingen
- Een overzicht van je studieschuld, als je die hebt
- De koopovereenkomst
- Een taxatierapport
Je hypotheekadviseur kan je vertellen welke documenten in je situatie nodig zijn.
Hoeveel kun je nu écht lenen?
Je maximale hypotheek is persoonlijk. Twee mensen met hetzelfde salaris kunnen toch een verschillend bedrag lenen, bijvoorbeeld doordat zij andere schulden hebben, een ander soort contract hebben of samen met een partner kopen.
Bovendien is het maximale bedrag dat je mág lenen niet altijd het bedrag dat prettig voelt om te betalen. Kijk daarom ook naar je eigen uitgaven, je toekomstplannen en hoeveel financiële ruimte je iedere maand wilt overhouden.
Een goede voorbereiding geeft duidelijkheid en helpt je om met vertrouwen naar een passende woning te zoeken.
Wil je weten wat je mogelijkheden zijn of heb je vragen over het kopen van een woning? Neem contact op met ons, wij denken graag met je mee over de volgende stap.
